Αποσπάσματα συνέντευξης του υπουργού Οικονομικών, Γιώργου Παπακωνσταντίνου στον Πάνο Κοσμά για τον «Κόσμο του Επενδυτή»
-Είστε, νομίζω, ο νεαρότερος υπουργός Οικονομικών της Μεταπολίτευσης. Πώς αισθάνεστε;
"Αρκετά ψύχραιμα. Πρέπει, πάντως, να σας πω ότι, κοιτώντας γύρω από το τραπέζι στο Ecofin και στο Εurogroup, δεν είμαι κατά κανένα τρόπο ο νεότερος. Ο πρόεδρος του Εcofin, Σουηδός υπουργός Οικονομικών, για παράδειγμα, είναι εφτά χρόνια νεότερος από εμένα. Απλώς στην Ελλάδα θεωρούμε ότι είναι κανείς νέος, όταν γίνεται υπουργός πριν από τα πενήντα του!"
-Περιμένατε ότι ο Γ. Παπανδρέου θα σας εμπιστευτεί το πιο κρίσιμο πόστο της κυβέρνησης;
"Όλα τα πόστα στην κυβέρνηση είναι κρίσιμα. Ως οικονομολόγος, ήλπιζα ότι ο πρωθυπουργός θα με επιλέξει για μία θέση σε ένα υπουργείο, όπου οι σπουδές και η εμπειρία μου θα ήταν χρήσιμες. Τελικά με τίμησε με την εμπιστοσύνη του στο συγκεκριμένο πόστο - κι εγώ θα κάνω ό,τι μπορώ για να μη διαψεύσω τις προσδοκίες του."
-Είστε εξωκοινοβουλευτικός υπουργός. Σκέφτεστε ότι, αν ο πρωθυπουργός στον πρώτο ανασχηματισμό σάς αλλάξει, θα μείνετε «άνεργος»;
"Οι εξελίξεις το έφεραν ώστε να είμαι εξωκοινοβουλευτικός υπουργός. Σίγουρα αυτό δημιουργεί μεγαλύτερη ανασφάλεια, αλλά αν δεν τα καταφέρω, καλά θα κάνει να με αλλάξει! «Άνεργος» δεν πιστεύω ότι θα μείνω, είχα μια καριέρα πριν από την πολιτική, θα την έχω και αν ή όταν αποσυρθώ."
-Η σχέση σας με τη Λούκα Κατσέλη πώς είναι; Γιατί έχουν ακουστεί διάφορα...
"Μην ακούτε τα κάθε είδους κουτσομπολιά, είναι, δυστυχώς, ένα κομμάτι, και όχι το πιο ενδιαφέρον, της πολιτικής στη χώρα μας. Με την κ. Κατσέλη τα πάμε μια χαρά. Συνεργαζόμαστε στενά, μια και ο καθένας έχει ένα σημαντικό κομμάτι στη διαμόρφωση της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης. Οι ρόλοι μας είναι διακριτοί, αλλά συμπληρωματικοί."
-Τελικά, είναι τα πράγματα τόσο άσχημα όσο τα παρουσιάζετε;
"Δεν είχαμε κανένα λόγο να φουσκώσουμε προς το χειρότερο μια κατάσταση που ήταν ήδη κακή. Το μόνο που κάνουμε από την πρώτη μέρα είναι να προσπαθήσουμε να αποτυπώσουμε στα στοιχεία που παρουσιάζουμε στους πολίτες και στους Ευρωπαίους εταίρους μια πραγματικότητα που ήταν γνωστή σε όλους, αλλά δεν αποτυπωνόταν επισήμως στα δεδομένα του προϋπολογισμού. Η ύφεση είναι μεγαλύτερη απ' ό,τι προβλεπόταν και υπάρχει σημαντικός εκτροχιασμός του προϋπολογισμού, κυρίως λόγω της κατάρρευσης των εσόδων και της σημαντικής υπέρβασης των δαπανών. Σε αυτό προστίθεται και η μη προσμέτρηση στο έλλειμμα στοιχείων που θα έπρεπε να αποτυπώνονται. Αυτή είναι η πραγματική κατάσταση."
-Τελικά, μπορείτε να μας πείτε πόσο ακριβώς είναι το έλλειμμα-χρέος;
"Από τη δουλειά που έχουμε κάνει μέχρι σήμερα στο υπουργείο Οικονομικών, σε στενή συνεργασία με την Τράπεζα της Ελλάδος, αλλά και με τις αρμόδιες υπηρεσίες και διευθύνσεις, εκτιμάται ότι το έλλειμμα του 2008 είναι της τάξης του 7,7% του ΑΕΠ και το έλλειμμα του 2009 θα βρεθεί περίπου στο 12,5% του ΑΕΠ. Αυτά είναι τα επίσημα στοιχεία που έχουν σταλεί και στην Εurostat και έχει στη διάθεση της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ως προς το χρέος, γνωρίζουμε όλοι ότι στο εξάμηνο το χρέος της κεντρικής κυβέρνησης βρισκόταν στα 292 δισ. ευρώ και είναι πλέον σαφές ότι το «μαξιλάρι ασφάλειας» για το οποίο διαβεβαίωνε η προηγούμενη κυβέρνηση δεν υπάρχει. Τα ταμειακά διαθέσιμα υπολείπονται σημαντικά των αναγκών που φαίνεται να υπάρχουν έως το τέλος του έτους και είναι αναγκαίο να υπάρξει ένας μικρός επιπλέον δανεισμός. Επιχειρούμε να μη φτάσουμε ψηλά, καθώς το ετήσιο πρόγραμμα δανεισμού έχει ήδη υπερβολικές υπερβάσεις από την προηγούμενη κυβέρνηση."
-Πώς σας αντιμετώπισαν στο 1ο Εcofin; Βρήκατε κατανόηση;
"Αυτό για το οποίο μπορώ να σας διαβεβαιώσω είναι ότι δεν αισθανθήκαμε μόνοι. Από τους 27 υπουργούς Οικονομικών οι 20, τουλάχιστον, βρίσκονται αντιμέτωποι με υπερβολικά ελλείμματα, οι 11 αντιμετωπίζουν ήδη το καθεστώς επιτήρησης και κάποιοι από αυτούς έχουν διψήφιο έλλειμμα όπως κι εμείς. Κατανόηση σε σχέση με το μέγεθος του οικονομικού προβλήματος των χωρών της Ε.Ε. μεταξύ των υπουργών Οικονομικών υπάρχει σε μεγάλο βαθμό και αποτυπώθηκε και σε απόφαση να παραταθούν για την πλειοψηφία των χωρών τα προγράμματα τόνωσης της οικονομίας έως το 2011. Η Ελλάδα, όμως, έχει κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Βρίσκεται σε επιτήρηση για ελλείμματα που δημιουργήθηκαν πριν από τη διεθνή κρίση εξαιτίας λανθασμένων πολιτικών επιλογών, έχει τεράστιο δημόσιο χρέος και ένα έλλειμμα αξιοπιστίας που οφείλεται και στα στοιχεία που μέχρι τώρα παρουσίαζε και στην ασυνέπεια απέναντι σε δεσμεύσεις που κατά καιρούς έχει αναλάβει απέναντι στην Ε.Ε. Το κλίμα είναι από επιφυλακτικό έως απαξιωτικό, για την πορεία της χώρας μας τα τελευταία χρόνια. Οι ομόλογοι μου βλέπουν επιφυλακτικά οτιδήποτε τους λέει μια ελληνική κυβέρνηση, διότι έχουν από πίσω τους μια πενταετία, στην οποία ό,τι τους έχει ειπωθεί διαψεύστηκε στην πράξη. Αυτή είναι η μεγάλη μας δυσκολία αυτή τη στιγμή."
-Απέναντι σε αυτά, ποια ήταν η δική σας στάση;
"Εμείς, εκπροσωπώντας τη νέα κυβέρνηση της χώρας και παρουσιάζοντας -ως είθισται- τις νέες προτεραιότητες της οικονομικής πολιτικής, πήγαμε με καθαρά στοιχεία και ξεκάθαρες προθέσεις. Διεκδικήσαμε καταρχήν μια άλλη οπτική για την Ελλάδα. Υπερασπιστήκαμε την ανάγκη-για την εφαρμογή του προγράμματος τόνωσης της οικονομίας της τάξης του 1% του ΑΕΠ ώστε να αντιμετωπίσουμε την ύφεση, αλλά και το περιεχόμενο αυτού του προγράμματος -στήριξη των αδύναμων, τόνωση της απασχόλησης, αύξηση των επενδύσεων- το οποίο μας δεσμεύει προγραμματικά απέναντι στους πολίτες. Καταφέραμε την απόλυτη ανυποληψία στην οποία είχε περιέλθει η χώρα να τη μετατρέψουμε σε μια στάση αναμονής. Αυτή την εβδομάδα απλώς ξεκίνησε μια μακρά και δύσκολη διαδικασία για την Ελλάδα, κατά την οποία οι προθέσεις πρέπει να αποτυπωθούν σε ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής και σε πράξεις με συγκεκριμένα αποτελέσματα."
-Μετά το ΕCOFIΝ, εξακολουθείτε να ελπίζετε σε παράταση 3-4 χρόνων;
"Καταρχάς πρέπει να γίνει ξεκάθαρο ότι η διαδικασία που ξεκίνησε αυτή την εβδομάδα σε σχέση με τις υποχρεώσεις μας στην Ε.Ε. και την αποκατάσταση της σχέσης εμπιστοσύνης με τους Ευρωπαίους εταίρους είναι ένας μαραθώνιος με συγκεκριμένους σταθμούς. Η ουσιαστική απουσία πολιτικής και δράσεων για τη μείωση του ελλείμματος το προηγούμενο εξάμηνο, που ήταν υποχρέωση της χώρας με βάση την απόφαση του Συμβουλίου τον Απρίλιο του 2009 στο πλαίσιο της επιτήρησης, σε συνδυασμό με την απόκρυψη του μεγέθους του πραγματικού δημοσιονομικού προβλήματος που υπήρξε, οδηγεί σε μια αρνητική αξιολόγηση από την Επιτροπή που μας οδηγεί -δυστυχώς- στα επόμενα στάδια της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος που ορίζονται από το άρθρο 104 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Η οριστική απόφαση για το νέο καθεστώς επιτήρησης και ο χρονικός ορίζοντας διόρθωσης θα αποφασιστούν στο Συμβούλιο του Φεβρουαρίου. Στόχος μας είναι στις αποφάσεις αυτές και στα επιμέρους στάδια μέχρι τον Φεβρουάριο, να παίξουν καθοριστικό ρόλο υπέρ των συμφερόντων της χώρας τόσο ο προϋπολογισμός του 2010, αλλά κυρίως το νέο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης που θα κατατεθεί τον Ιανουάριο και στο οποίο θα αποτυπώνεται το μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα μας για τη διόρθωση του ελλείμματος."
-Πώς πιστεύετε τελικά ότι θα εξελιχθεί η όλη υπόθεση;
"Η αφετηρία μας είναι εξαιρετικά δύσκολη. Τίποτα δεν θα μας χαριστεί. Η έκβαση της προσπάθειας που γίνεται στην Ε.Ε. είναι ζήτημα διαπραγμάτευσης στη βάση ενός συνεκτικού προγράμματος που θα συνδυάζει το σχέδιο μας για την ανάπτυξη με ένα σοβαρό πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής. Σε αυτή την κατεύθυνση, είμαστε πλέον -μετά τη συνάντηση μας με τον αρμόδιο επίτροπο- σε διαρκή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Είναι βεβαίως και ζήτημα σοβαρής προσπάθειας που γίνεται στο εσωτερικό της χώρας για τη δραστική μείωση της σπατάλης και των δαπανών χωρίς όφελος για τους πολίτες, για την ενίσχυση των εσόδων, για την προώθηση των αναγκαίων διαρθρωτικών αλλαγών και στον δημόσιο τομέα και στην αγορά. Σε αυτή την κατεύθυνση δουλεύουμε και πιστεύουμε ότι μπορούμε να τα καταφέρουμε."
-Πότε θα υποβληθεί το επικαιροποιημένο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης; Και τι θα περιλαμβάνει;
"Με βάση τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, το Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα πρέπει να κατατεθεί έως το τέλος Ιανουαρίου. Στο νέο Πρόγραμμα που θα συντάξουμε -και θα υποβάλλουμε και στη Βουλή πριν αποσταλεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή-θα αποτυπώνονται τα μέτρα και οι ποσοτικοποιημένοι στόχοι μας για την επίτευξη δημοσιονομικής προσαρμογής σε βάθος 3-4 χρόνων, χωρίς παρέκκλιση από τις προγραμματικές μας δεσμεύσεις για την άμεση τόνωση της οικονομίας, την αποκατάσταση της κοινωνικής δικαιοσύνης, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και την αλλαγή του αναπτυξιακού μας προτύπου στην κατεύθυνση της πράσινης ανάπτυξης."
-Η αντιπολίτευση σάς κατηγορεί ότι... μαγειρέψατε τους αριθμούς, ώστε να φανεί διογκωμένο το έλλειμμα. Είναι αλήθεια αυτό;
"Η αξιωματική αντιπολίτευση εξακολουθεί να οφείλει στους πολίτες εξηγήσεις γι' αυτή την οικονομία που παρέδωσε. Η μόνη αλήθεια είναι ότι τα δημοσιονομικά στοιχεία που παρουσιάζονται αποκαλύπτουν την πραγματική κατάσταση που η αξιωματική αντιπολίτευση απέκρυπτε. Δεν ακολουθήσαμε τη δική της τακτική του 2004, «μαγειρεύοντας» τα στοιχεία του παρελθόντος για να πλήξουμε την προηγούμενη κυβέρνηση, προσβάλλοντας το κύρος και την αξιοπιστία της χώρας, οδηγώντας σε διεθνή αμφισβήτηση της ένταξης μας στην ΟΝΕ. Δεν αλλάζουμε μεθοδολογίες. Λέμε τα πράγματα με το όνομα τους. Τα έσοδα έχουν καταρρεύσει, οι δαπάνες έχουν διογκωθεί. Αυτά είναι η βασική πηγή του ελλείμματος. Εξάλλου τα στοιχεία αυτά δημοσιοποίησε πρώτος ο διοικητής της ΤτΕ. Πέρα από αυτά, αποτυπώνουμε υπαρκτές δαπάνες και χρέη εκεί που πρέπει να φαίνονται: στον κρατικό προϋπολογισμό. Τα μέτρα που είχε θεσμοθετήσει δήθεν για τη διόρθωση των ελλειμμάτων είναι είτε ανεφάρμοστα είτε σταγόνα στον ωκεανό μπροστά στο μέγεθος του προβλήματος."
-Πότε θα είναι έτοιμος ο προϋπολογισμός;
"Το προσχέδιο του προϋπολογισμού θα κατατεθεί ούτως ή άλλως με καθυστέρηση λόγω των εκλογών και της αναμονής για τη σύσταση επιτροπών στη Βουλή στις αρχές Νοεμβρίου. Το τελικό κείμενο του προϋπολογισμού θα κατατεθεί κανονικά, όπως ορίζει το σύνταγμα έως τις 20 Νοεμβρίου."
-Θα είναι τριετής, όπως είχατε πει προεκλογικά;
"Ο φετινός προϋπολογισμός θα συνταχθεί και θα συζητηθεί -αναγκαστικά λόγω του περιορισμένου χρόνου που είχαμε ως νέα κυβέρνηση-στο ίδιο πρότυπο με τους προηγούμενους. Αυτό θα είναι για τελευταία φορά. Όμως αυτό που ήδη αλλάζει είναι ο βαθμός ειλικρίνειας και αξιοπιστίας των δεδομένων που θα παρουσιάζονται σε αυτόν. Η απλοποίηση στην παρουσίαση των δεδομένων ώστε να είναι καλύτερος ο έλεγχος από τους ίδιους τους πολίτες. Η προγραμματική μας δέσμευση είναι να προχωρήσουμε σε προϋπολογισμούς που συνδέουν τις πιστώσεις με συγκεκριμένους στόχους και προγράμματα και που έχουν μεσοπρόθεσμο ορίζοντα - τριών χρόνων. Αυτό είναι μια μεγάλη μεταρρύθμιση που απαιτεί και σχέδιο και πόρους. Θα την ξεκινήσουμε άμεσα και στοχεύουμε ο επόμενος προϋπολογισμός να μην είναι ίδιος ούτε στη σύνταξη ούτε στην παρουσίαση του."
-Θα επιμείνετε στην προεκλογική ιδέα για προϋπολογισμό σε δωδεκατημόρια;
"Ο προϋπολογισμός θα είναι ετήσιος, αλλά θα επιδιώξουμε ουσιαστικότερο καταρχήν έλεγχο των αποτελεσμάτων μέσα στο έτος ιδιαίτερα στο σκέλος των δαπανών όλων των υπουργείων ανά τρίμηνο είτε στο πλαίσιο της θεσμικής υποχρέωσης που έχω ούτως ή άλλως ως υπουργός Οικονομικών για την ενημέρωση της Βουλής ανά τρεις μήνες, είτε -αν χρειαστεί- με νέο τρόπο."
-Πόσα χρήματα ακριβώς θα πρέπει να δανειστούμε, ώστε να κλείσει ο φετινός προϋπολογισμός;
"Είναι πλέον προφανές ότι το «μαξιλάρι ασφάλειας» που ισχυριζόταν η προηγούμενη κυβέρνηση ότι υπήρχε, δεν υπάρχει. Τα ταμειακά υπόλοιπα του Δημοσίου είναι μικρότερα από τις εκτιμώμενες ανάγκες μέχρι το τέλος του χρόνου. Θα χρειαστεί να δανειστούμε το ελάχιστο δυνατό ποσό και περιορίζοντας τον νέο δανεισμό στις απολύτως αναγκαίες υποχρεώσεις του Δημοσίου που πρέπει να καλυφθούν ώστε να πληρωθούν μισθοί και συντάξεις και να κλείσει ο προϋπολογισμός."
-Ποια άλλα μέτρα θα πάρετε για να αυξήσετε τα έσοδα;
"Η στήριξη των εσόδων θα προέλθει από ένα κοινωνικά δικαιότερο σύστημα φορολόγησης, ταυτόχρονα με μια ουσιαστική αναμόρφωση του φορολογικού πλαισίου με την ανασύνταξη και τον εκσυγχρονισμό των ελεγκτικών και εισπρακτικών μηχανισμών. Η στοιχειώδης κοινωνική δικαιοσύνη επιβάλλει να στηριχθούν τα έσοδα από μόνιμα μέτρα, από την κατάργηση της ευνοϊκής φορολογικής μεταχείρισης των μεγάλων εισοδημάτων και των μεγάλων περιουσιών, από την ισότιμη μεταχείριση των εισοδημάτων από όπου και αν προέρχονται, από τη φορολόγηση των εισοδημάτων και πλούτου που διαφεύγει ή μέχρι σήμερα απαλλάσσεται. Αρχές Νοεμβρίου ξεκινάει μια ευρεία κοινωνική διαβούλευση για την αναμόρφωση του φορολογικού στη βάση αυτών των αρχών, ταυτόχρονα με μια συστηματική δουλειά για τις μεγάλες τομές που είναι αναγκαίες στη φορολογική διοίκηση και στους μηχανισμούς ελέγχου και είσπραξης εσόδων."
-Υπάρχει μια γενικευμένη ανησυχία, ειδικά στους ανθρώπους της μεσαίας τάξης και στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ότι θα υπάρξει αύξηση της φορολογίας. Ορθώς ανησυχούν;
"Όχι. Δεν θα αυξήσουμε τη φορολογία στη μεσαία τάξη και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Περισσότερους φόρους θα πληρώσουν όσοι έχουν μεγάλα εισοδήματα, πολλά μερίσματα και μεγάλη περιουσία. Και, φυσικά, όσοι σήμερα φοροδιαφεύγουν."
- Θα υπάρξει αύξηση στη φορολογία πετρελαίου, βενζίνης, ποτών και τσιγάρων;
"Η φορολογία στα καύσιμα στη χώρα μας είναι, όπως ξέρετε, χαμηλότερη από ό,τι στις άλλες χώρες της Ε.Ε. και υπάρχει υποχρέωση να υπάρξει σταδιακά μία προσαρμογή, όπως έχει γίνει ήδη εν μέρει τα τελευταία χρόνια."
-Ειδικά για τα τσιγάρα, δεδομένης και της απαγόρευσης του καπνίσματος, μήπως θα έπρεπε να υπάρξει μεγάλη αύξηση στη φορολογία τους;
"Ρωτάτε έναν φανατικό αντικαπνιστή! Ο οποίος όμως, ως υπουργός Οικονομικών, πρέπει να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη του κράτους για έσοδα, ειδικά από προϊόντα των οποίων η κατανάλωση επιφέρει έμμεσα κόστος σε όλο το κοινωνικό σύνολο (με αυξημένες δαπάνες υγείας, για παράδειγμα), και στην ανάγκη να μην αυξηθεί υπέρμετρα η έμμεση φορολογία, η οποία εφόσον δεν είναι προοδευτική πλήττει περισσότερο τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα."
-Από πού θα περικοπούν δαπάνες και τι ύψους;
"Φέτος μόνο είχαμε υπερβάσεις δαπανών που φτάνουν τα 5 δισ. ευρώ σε σχέση με τους στόχους που είχαν τεθεί. Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι δεν υπάρχει ένας μοναδικός κωδικός δαπάνης που αν τον καταργήσεις ή περιορίσεις το ύψος του θα λυθεί το δημοσιονομικό πρόβλημα της χώρας. Δαπάνες που αποτελούν σπατάλη ή δεν έχουν κοινωνικό και αναπτυξιακό όφελος για τη χώρα και για τους πολίτες υπάρχουν παντού. Πηγές διαρροής ή υπερβολικής δαπάνης κρυφές και φανερές υπάρχουν σχεδόν σε όλους τους κωδικούς. Για να αλλάξει αυτό, χρειάζονται μεγάλες τομές στα συστήματα προμηθειών, στον τρόπο διαχείρισης και ελέγχου των δαπανών σε ολόκληρο τον δημόσιο τομέα, στενό και ευρύτερο. Αυτό δεν σημαίνει ότι άμεσα δεν μπορούν να μαζευτούν πολλές δαπάνες. Ήδη όλα τα υπουργεία συντάσσουν τους προϋπολογισμούς τους πολύ προσεκτικά για να περιοριστούν σπατάλες όπου έχουν εντοπίσει ότι υπάρχουν, ήδη έχουμε δεσμευτεί για δραστική μείωση των δαπανών που σχετίζονται με μισθούς από τη μη ανανέωση συμβάσεων stage, ήδη έχουν περικοπεί -έστω και με συμβολική επίδραση στον προϋπολογισμό- δαπάνες που σχετίζονται με τη λειτουργία της κυβέρνησης. Το νοικοκύρεμα των δαπανών είναι για εμάς εθνική υπόθεση."
-Στις εισηγμένες στο Χρηματιστήριο εταιρείες που ελέγχονται από το Δημόσιο, οι αλλαγές θα γίνουν μέσα από έκτακτες γενικές συνελεύσεις ή θα περιμένετε τις τακτικές;
"Εξαρτάται από την περίπτωση. Εκεί όπου έχουν ήδη υποβληθεί παραιτήσεις και κρίνεται πως πρέπει να γίνουν άμεσα αποδεκτές, θα πάμε σε έκτακτες γενικές συνελεύσεις ώστε να μην υπάρξουν προβλήματα στη λειτουργία. Αλλού, θα περιμένουμε τις τακτικές συνελεύσεις - εφόσον φυσικά κριθεί ότι πρέπει να αλλάξουν οι διοικήσεις. Σε κάθε περίπτωση, όποιες κινήσεις κάνουμε θα είναι για να προωθήσουμε το οικονομικό και κοινωνικό πρόγραμμα για το οποίο έχουμε εντολή από τους πολίτες, με γνώμονα όμως πάντα το δημόσιο συμφέρον, αλλά και τους κανόνες εταιρικής διακυβέρνησης."