Μιλώντας στο «Thema fm» το πρωί της Τετάρτης, ο υφυπουργός Οικονομικών Φίλιππος Σαχινίδης ήταν αποκαλυπτικός: μας είπε ότι η κυβέρνηση αποφάσισε να ξεχάσει τις μετεκλογικές της δεσμεύσεις ότι δεν υπάρχει ζήτημα συνολικού παγώματος των μισθών, αύξησης των ορίων ηλικίας και αύξησης της τιμής των καυσίμων μετά την επίθεση που δέχτηκε η Ελλάδα στις διεθνείς αγορές την τελευταία εβδομάδα, η οποία ανέβασε το spread στα επίπεδα ρεκόρ των 405 μονάδων. Το ενδεχόμενο, να μην μπορεί σε ορατό χρονικό διάστημα να δανειστεί η χώρα μας και με δεδομένη την κατάρρευση των εσόδων, όχι μόνο να μην μπορεί να αναχρηματοδοτήσει τα χρέη της αλλά να μην μπορεί να πληρώσει μισθούς και συντάξεις (και να τεθεί υπό αναγκαστική και σκληρή κηδεμονία) έγινε για πρώτη φορά ορατό για το οικονομικό επιτελείο και το Μέγαρο Μαξίμου και προκάλεσε τρόμο, μεγάλο τρόμο.
Από εκεί και πέρα τα πράγματα πήραν το δρόμο τους, και ξαφνικά, όλες οι αναποτελεσματικές συστάσεις της Κομισιόν των προηγούμενων μηνών βρήκαν το δρόμο τους στους σχεδιασμούς της κυβέρνησης. Στις 8.30 το βράδυ της Τρίτης ο Πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου, πήρε πάνω του όλο το βάρος της προσπάθειας για αποτροπή της δημοσιονομικής κατάρρευσης της χώρας, λέγοντας με τον πιο επίσημο τρόπο στον ελληνικό λαό πράγματα που ακόμα και πολύ πρόσφατα κανείς δεν θα περίμενε να ακούσει από το στόμα του, αλλά και από το στόμα κανενός Πρωθυπουργού που είχε εκλεγεί με τη σημαία του ΠΑΣΟΚ. Με το τηλεοπτικό μήνυμά του ο κ. Παπανδρέου έθιξε ταμπού που καλλιεργούσε η συνείδηση του Κινήματος για δεκαετίες.
Για να καταλάβει κανείς πόσο επώδυνα και ανατρεπτικά ήταν αυτά που ανακοίνωσε, αρκεί να αναλογιστεί μόνον ότι η τελευταία αύξηση των ορίων ηλικίας στο ασφαλιστικό χρονολογείται από την περίοδο της διακυβέρνησης Μητσοτάκη, ενώ η αύξηση της φορολογίας στα καύσιμα παραμένει συνδεδεμένη και στιγματισμένη στο πράσινο υποσυνείδητο με τη νεοφιλελεύθερη επέλαση επί υπουργίας Στέφανου Μάνου. Το συνολικό πάγωμα των μισθών στο δημόσιο, τέλος, ήταν μια προεκλογική εξαγγελία του Κώστα Καραμανλή την οποία είχε καταδικάσει ο ίδιος με σφοδρότητα την προεκλογική περίοδο. Την υπερκέρασε κιόλας, με την απόφαση για μείωση των επιδομάτων θίγοντας τη σημαντικότερη εκλογική πελατεία του ΠΑΣΟΚ σε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις των τελευταίων ετών. Οι άλλοτε ιερές αγελάδες του Κινήματος πήραν το δρόμο για το σφαγείο. Πώς το είπε ο Αντώνης Σαμαράς τη Δευτέρα το βράδυ στη Βουλή; Αυτό ήταν, πράγματι, αλλαγή παραδείγματος…
Το ερώτημα που τίθεται τώρα είναι αν αυτή η αλλαγή παραδείγματος αρκεί για να αποκρούσει το κερδοσκοπικό κύμα που βρίσκεται σε εξέλιξη στις διεθνείς αγορές. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι ανακοινώσεις και τα επώδυνα μέτρα δημιουργούν ένα ενεργητικό αξιοπιστίας που θα διευκολύνει την Κομισιόν να αποδεχτεί το ελληνικό Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης χωρίς σημαντικούς αστερίσκους, όπως και έγινε (παρότι είναι σαφές, ότι οι Βρυξέλλες θεωρούν ότι χρειάζονται και άλλα μέτρα). Επίσης, να διευκολύνει την εκδήλωση κοινοτικής αλληλεγγύης, αν τελικά αυτή αποδειχτεί αναπόφευκτη. Δεν είναι τυχαίο ότι στις διαδικτυακές συζητήσεις πολλοί Γερμανοί φορολογούμενοι απέρριπταν κατηγορηματικά κάθε ιδέα για στήριξη στη χώρα μας, αν προηγουμένως δεν πάρουμε αντιδημοφιλή μέτρα για να βελτιώσουμε την κατάσταση. Ένα δεύτερο στοιχείο «ενεργητικού» είναι ότι η στροφή σε μια πιο σκληρή πολιτική έχει την στήριξη, έστω και με αστερίσκους, από τη Νέα Δημοκρατία. Η στάση του Σαμαρά στη Βουλή τη Δευτέρα το βράδυ ήταν η απαραίτητη «αλλαγή παραδείγματος» στο χώρο της αντιπολίτευσης, που συμπληρώνει εκείνη της κυβέρνησης.
Συνυπολογίζοντας όλους αυτούς τους παράγοντες, οι αγορές έγιναν πιο επιφυλακτικές σε ό,τι αφορά το στοίχημα για τη χρεωκοπία της χώρα μας. Τα spread υποχώρησαν σημαντικά με κατεύθυνση τα επίπεδα των αρχών Ιανουαρίου. Ωστόσο, ακόμα τίποτε δεν έχει κριθεί. Το πολιτικό παιχνίδι αρχίζει μόλις τώρα, και το ζήτημα είναι πώς θα πολιτευτεί η κυβέρνηση εν όψει των αναμενόμενων κοινωνικών αντιδράσεων -ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά στην αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης. Θα επιμείνει, ή θα την καταβάλει το άγχος για το θάρρος που επέδειξε και θα προσπαθήσει να βάλει νερό στο κρασί της; Το ίδιο πάνω-κάτω ισχύει και για την αξιωματική αντιπολίτευση, όπου ήδη η στάση του κ. Σαμαρά έχει προκαλέσει πολλές γκρίνιες. Όπως έλεγε άλλωστε και ο Thomas Kuhn, για να εδραιωθεί ένα νέο παράδειγμα θα πρέπει να μην αμφισβητείται από την πλειοψηφία της κοινότητας (πολιτικής ή επιστημονικής) την οποία αφορά. Και ως εκεί, η απόσταση είναι ακόμα πάρα πολύ μεγάλη…